Er gaat niets boven het openvouwen van een papieren topografische kaart aan het begin van een avontuurlijke trektocht. Tijdens wandelingen zijn deze detailkaarten voor mij onmisbaar: ze tonen niet alleen de te volgen paden, maar onthullen via hoogtelijnen, bossen en waterlopen het ware karakter van het landschap.
Hoewel moderne wandel-apps tegenwoordig moeiteloos gedetailleerde topografische lagen inladen, blijft mijn voorkeur steevast uitgaan naar de papieren variant. Een digitaal schermpje dwingt je immers, als het ware, te kijken door een sleutelgat. Een papieren kaart daarentegen geeft een ongeëvenaard overzicht van het terrein. Je ziet in één oogopslag de wijde omgeving, omliggende bergtoppen en mogelijke paden die naar je doel leiden en dat zonder batterijzorgen of haperende gps-signalen.
Toch hebben ook digitale topografische kaarten een vaste plek in mijn routine. Ik maak hier dankbaar gebruik van tijdens de voorbereiding van een nieuwe tocht om afstanden en hoogteprofielen te analyseren.
Maar ook als ik geen trektochten plan, of werk aan de Battle of the Bulge Hiking Trail, neem ik graag een duik in topografische kaarten. Ook de digitale versies ervan. Ik deel dan ook graag enkele websites waar elke kaartenliefhebber aan zijn/haar trekken komt. En dat volledig gratis!
België
Het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) verzorgt de topografische kaarten van België. De digitale Top25 vind je op hun Topomapviewer. Tip: zoom hier ver genoeg in om de oude Top10 & 20-kaarten te bekijken. Die zijn qua detailniveau – naar mijn mening – nog altijd superieur aan de huidige Top25 uit de handel. Voor extra kaartlagen kun je bovendien terecht op het federale Geo.be, het Vlaamse Geopunt.be of het Waalse Geoportail.
Aanrader
Ben je een kaartfanaat zoals ik? Dan kun je je hart ophalen met de Topoferrarisviewer van het NGI. Deze online tool werd gelanceerd in juni, tegelijkertijd met de wandelgids Op stap met historische kaarten van Ferraris.
Met het boek duik je recht de geschiedenis in. De iconische 18de-eeuwse kaarten van de Oostenrijkse generaal De Ferraris vormen de perfecte leidraad voor verschillende mooie wandelingen.
Via de Topoferrarisviewer kun je moderne kaarten rechtstreeks vergelijken met die van Ferraris, zodat je precies ziet wat er destijds lag. Tik maar eens jouw adres in. Zo ontdekte ik dat er ten tijde van Ferraris een klooster stond op de plek van mijn huidige appartement, dat later plaatsmaakte voor een kasteel.
Frankrijk
Het Geoportail van Frankrijk was jarenlang mijn favoriete kaartenwebsite. Ik zeg was, want in september 2026 werd het Geoportail samengevoegd met Cartes.gouv.fr. Op het eerste gezicht kan ik weinig verschillen ontdekken, behalve de gebruikersinterface. Het belangrijkste is natuurlijk de toegang tot de topografische kaarten en andere interessante lagen, zoals de kaart van 1950, de hoogtelijnen, de luchtfoto’s, de “carte des pentes”… Kortom, zeer handig om op groot scherm tochten te plannen en daarbij allerlei informatie op te vragen.
Nederland
Onze noorderburen hebben met Topotijdreis eveneens een fantastische tool waar je snel hedendaagse en historische kaarten kan raadplegen. Kijk maar eens hoe Amsterdam in de afgelopen 200 jaar uit zijn voegen is gebarsten. Zelfs het verschil tussen 1950 en 2025 is indrukwekkend.
Luxemburg
Het Groothertogdom stelt de topografische kaarten eveneens gratis ter beschikking op het Geoportail. Je moet dan wel even naar “Geographical Location” > “Topographic Maps” om de juiste kaartlagen te vinden. Om te wandelen gaat niets boven de 1:20.000-schaal. Je kan bij de populaire lagen nadien ook “All hiking trails” selecteren. Tijdens het jachtseizoen kan je op het geoportail de jachtdata in de verschillende delen van het land vinden. Daarvoor selecteer je “Environment, biology and geology” > “data of the nature and forest administration” > “battue hunts”.
Duitsland
In Duitsland bestaat er ook een overkoepelende website, geoportal.de, maar ben je beter af op de websites van de verschillende deelstaten. Hieronder enkele van de belangrijkste deelstaten voor wandelaars Klik op de naam van de deelstaat op naar de gewenste kaart te gaan.
- Baden-Württemberg: Zoek naar “Topographische Karte” en klik dan op de knop “Karten” onder de zoekbalk. Het is een beetje zoeken naar de juiste laag, maar voor wandelingen ben je alleen wat met schaal 1:25.000, of 1:10.000 in sommige gevallen.
- Beieren: Kies de optie “Topographisch” in het menu links. Je kan er ook historische kaarten toevoegen, zoals die van de jaren 1860.
- Hessen
- Noordrijn-Westfalen: Klik op de blauwe pijl linksboven. In het menu dat opent, ga je naar “Topographische Karten” en kies je dan een laag, bijvoorbeeld “basemap.de P10 Raster” voor de meest gedetailleerde kaart op schaal 1:10.000.
- Rijnland-Palts: Hier is de topografische kaart op schaal 1:25.000 al standaard ingesteld. Je kan, indien gewenst, historische kaarten opvragen via de knop “Add Layer” > “Digitale Topograpische Maẞstabskarten (DTK)” > “Historische Topografische Karten 1:25.000”
- Saarland
- Thüringen
Veel kaartplezier!
